Tài khoản 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
Trung tâm Đào tạo và Tư vấn Hồng Đức xin hướng dẫn học viên hạch toán Tài khoản 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lạiTài khoản 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
1.
Nguyên tắc kế toán
a)
Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến
động tăng, giảm của tài sản thuế thu nhập hoãn
lại.
Tài sản thuế thu nhập hoãn lại |
= |
Chênh lệch tạm thời được khấu trừ |
+ |
Giá trị được khấu trừ chuyển sang năm sau của các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi thuế
chưa sử dụng |
x |
Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành (%) |
Trường hợp tại thời điểm ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn
lại đã biết trước có sự thay đổi về thuế suất thuế TNDN trong tương
lai, nếu việc hoàn nhập tài sản thuế thu nhập hoãn lại nằm trong
thời gian thuế suất mới đã có hiệu lực thì thuế suất áp dụng để
ghi nhận tài sản thuế được tính theo thuế suất mới.
b) Cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ phải trả và Chênh
lệch tạm thời:
- Cơ sở tính thuế của tài sản là giá trị sẽ
được trừ khỏi thu nhập chịu thuế khi thu hồi giá trị ghi sổ của tài
sản. Nếu thu nhập không phải chịu thuế thì cơ sở tính thuế của tài
sản bằng giá trị ghi sổ của tài sản đó. Cơ sở tính thuế thu
nhập của nợ phải trả là giá trị
ghi sổ của nó trừ đi (-) giá trị sẽ được khấu trừ vào thu nhập chịu
thuế khi thanh toán nợ phải trả trong các kỳ tương lai. Đối với doanh
thu nhận trước, cơ sở tính thuế là giá trị ghi sổ của nó, trừ đi
phần giá trị của doanh thu không phải chịu thuế trong tương
lai.
- Chênh lệch tạm thời là
khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của tài sản hoặc nợ phải trả
trong Bảng Cân đối kế toán và cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ
phải trả đó. Chênh lệch tạm thời gồm 2 loại: Chênh lệch tạm
thời được khấu trừ và chênh lệch tạm thời chịu thuế. Chênh lệch tạm
thời được khấu trừ là các khoản chênh lệch tạm thời làm phát sinh
các khoản được khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế trong tương
lai khi giá trị ghi sổ của các khoản mục tài sản được thu hồi hoặc
nợ phải trả được thanh toán.
+ Chênh lệch tạm thời về thời gian chỉ là một trong các trường
hợp chênh lệch tạm thời, ví dụ: Nếu lợi nhuận kế toán được ghi nhận
trong kỳ này nhưng thu nhập chịu thuế được tính trong kỳ
khác.
+ Các khoản chênh lệch tạm thời giữa giá trị ghi sổ của tài
sản hoặc nợ phải trả so với cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ
phải trả đó có thể không phải là chênh lệch tạm thời về mặt thời
gian, ví dụ: Khi đánh giá lại một tài sản thì giá trị ghi sổ của
tài sản thay đổi nhưng nếu cơ sở tính thuế không thay đổi thì phát
sinh chênh lệch tạm thời. Tuy nhiên thời gian thu hồi giá trị ghi sổ và
cơ sở tính thuế không thay đổi nên chênh lệch tạm thời này không phải
là chênh lệch tạm thời về thời gian.
+ Kế toán không tiếp tục sử dụng khái niệm “Chênh lệch vĩnh
viễn” để phân biệt với chênh lệch tạm thời khi xác định thuế thu nhập
hoãn lại do thời gian thu hồi tài sản hoặc thanh toán nợ phải trả
cũng như thời gian để khấu trừ tài sản và nợ phải trả đó vào thu
nhập chịu thuế là hữu hạn.
c) Nếu doanh nghiệp dự tính chắc chắn có được lợi nhuận tính
thuế thu nhập trong tương lai để sử dụng các khoản chênh lệch tạm thời
được khấu trừ, các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi thuế chưa sử dụng,
kế toán được ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại đối
với:
- Tất cả các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ (ngoại
trừ chênh lệch tạm thời phát sinh
từ việc ghi nhận ban đầu của tài sản hoặc nợ phải trả từ một giao
dịch mà không phải là giao dịch hợp nhất kinh doanh; và không có ảnh
hưởng đến cả lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế (hoặc lỗ tính
thuế) tại thời điểm giao dịch).
- Giá trị còn được khấu trừ của khoản lỗ tính thuế và ưu
đãi về thuế chưa sử dụng chuyển sang năm sau.
d) Cuối năm, doanh nghiệp phải lập “Bảng xác định chênh lệch tạm thời được khấu trừ”, “Bảng theo
dõi chênh lệch tạm thời được khấu trừ chưa sử dụng”, giá trị được
khấu trừ chuyển sang năm sau của các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi
thuế chưa sử dụng làm căn cứ lập “Bảng xác định tài sản thuế thu
nhập hoãn lại” để xác định giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại
được ghi nhận hoặc hoàn nhập trong năm.
đ) Việc ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại trong năm được
thực hiện theo nguyên tắc bù trừ giữa tài sản thuế thu nhập hoãn lại
phát sinh trong năm nay với tài sản thuế thu nhập doanh nghiệp đã ghi
nhận từ các năm trước nhưng năm nay được hoàn nhập lại, theo nguyên
tắc:
- Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm lớn
hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, thì số
chênh lệch được ghi nhận là tài sản thuế thu nhập hoãn lại và ghi
giảm chi phí thuế thu nhập hoãn lại.
- Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm nhỏ
hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, thì số
chênh lệch được ghi giảm tài sản thuế thu nhập hoãn lại và ghi tăng
chi phí thuế thu nhập hoãn lại.
e) Kế toán phải hoàn nhập tài sản thuế thu nhập hoãn lại khi
các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ không còn ảnh hưởng tới
lợi nhuận tính thuế (khi tài sản được thu hồi hoặc nợ phải trả được
thanh toán một phần hoặc toàn bộ), khi lỗ tính thuế hoặc ưu đãi thuế
đã được sử dụng.
g) Khi lập Báo cáo tài
chính, nếu dự tính chắc chắn có được lợi nhuận tính thuế thu nhập
trong tương lai, tài sản thuế thu nhập hoãn lại chưa được ghi nhận từ
các năm trước được ghi nhận bổ sung làm giảm chi phí thuế hoãn lại.
h) Việc bù trừ tài sản thuế thu nhập hoãn lại và thuế thu
nhập hoãn lại phải trả chỉ thực hiện khi lập Bảng cân đối kế toán,
không thực hiện khi ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại trên sổ
kế toán.
2. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 243 - Tài sản
thuế thu nhập hoãn lại
Bên Nợ: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại tăng.
Bên Có: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại giảm .
Số dư bên Nợ: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại còn lại cuối
kỳ.
3. Phương pháp kế toán một số giao dịch kinh tế chủ
yếu
a) Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm lớn
hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, kế toán
ghi nhận giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại là số chênh lệch
giữa số tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh lớn hơn số được
hoàn nhập trong năm, ghi:
Nợ TK 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
Có TK
8212 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại.
b) Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm nhỏ
hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, kế toán
ghi giảm tài sản thuế thu nhập hoãn lại là số chênh lệch giữa số
tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh nhỏ hơn số được hoàn nhập
trong năm, ghi:
Nợ TK 8212 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn
lại
Có TK 243
- Tài sản thuế thu nhập hoãn lại.